Thema's
Europees Nabuurschap Beleid
Aim for human rights richt zich op dat aspect van het ENP dat ten doel heeft de naleving van mensenrechten in EU buurlanden te bevorderen. Om hieraan bij te dragen ontwikkelen wij samen met andere organisaties een handvat om mensenrechtensituaties in die landen te monitoren. Vervolgens kunnen de organisaties met deze 'tool' bepalen hoe zij deze informatie zo strategisch mogelijk kunnen inbrengen in de lobby naar de EU. Deze informatie kan gebruikt worden bij het evalueren van de ENP actieplannen.
Wat is het doel van het ENP?
In 2004 heeft de Europese Unie het zogenaamde Europees Nabuurschap Beleid (European Neighbourhood Policy, ENP) ingesteld. Het doel van het ENP is om buurlanden grenzend aan het oosten en het zuiden van de Europese Unie te laten delen in de Europese voordelen en daarmee de stabiliteit, veiligheid en het welzijn van de EU lidstaten en van de buurlanden te bevorderen ("to avoid drawing new dividing lines in Europe and to promote stability and prosperity within and beyond the new borders of the Union"). Een onderdeel is het bevorderen van respect voor mensenrechten. Het ENP richt zich op de Kaukasus, het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Om uitvoering te geven aan het ENP, stelt de EU samen met het betrokken buurland een Actie Plan op met doelstellingen en actiepunten die regelmatig worden geëvalueerd.
Wat is de oorsprong van het ENP?
Het ENP is een aanvulling op het zogenaamde Barcelona Proces en maakt deel uit van het Euro-Mediterranean Partnership. Het Barcelona Proces is tijdens de Conferentie van Ministers van Buitenlandse Zaken in Barcelona in november 1995 opgezet als een breed kader voor politieke, economische en sociale betrekkingen tussen EU lidstaten en partners uit de mediterrane regio. Het Barcelona Proces benadrukt de multilaterale betrekkingen met de regio als geheel. Het ENP richt zich meer op de bilaterale betrekkingen tussen de EU en het derde land. Het ENP is daarmee één van de onderdelen van het buitenlandse beleid van de EU ten aanzien van derde landen.
Hoe werkt het ENP en op wie is het van toepassing?
Het ENP koppelt intensievere politieke betrekkingen en verdere economische integratie aan “the degree of commitment to common values”. Deze 'common values' hebben o.a. betrekking op ‘democracy and human rights, rule of law, good governance, market economy principles and sustainable development’. Hoe snel en in welke mate dit integratieproces zich voltrekt hangt af van de bereidheid en capaciteiten van elk partner and om zich te commiteren aan de gemeenschappelijke waarden. De landen die onder het ENP vallen zijn: Algerije, Armenië, Azerbeijan, Belarus, Egypte, Georgië, Israël, Jordanië, Libanon, Libië, Moldavië, Marokko, de Palestijnse Autoriteit, Syrië, Tunesië en Oekraïne. Het ENP staat los van eventuele toetreding tot de Europese Unie.
ENP structuur: de juridische basis
Het ENP bouwt voort op bestaande juridische overeenkomsten tussen de EU en het derde land. Deze overeenkomsten zijn vaak al in een eerder stadium van het Euro-Mediterranean Partnership gesloten, zoals de Associatieverdragen (Association Agreements). Met Belarus, Libië en Syrië zijn er anno 2007 nog geen overeenkomsten gesloten. Het ENP is op deze landen nog niet van toepassing.
Het landenrapport
Als basisdocument stelt de Europese Commissie een Landenrapport (Country Report) op. Dit gaat in op de bestaande bilaterale betrekkingen tussen de EU en het derde land en op de politieke en de sociaal economische situatie. Het Landenrapport biedt een richtlijn voor het gezamenlijke Actie Plan tussen de EU en het derde land en dient als toetssteen om vooruitgang te beoordelen.
Het Actieplan
Op basis van het landenrapport, start de EU onderhandelingen met het derde land over een bilateraal Actieplan. Het Actieplan is het operationele deel van het ENP, waarin de politieke afspraken staan op een zestal hoofdonderwerpen:
- Political dialogue and reform, including human rights;
- Economic and social development and reform ;
- Regulatory and trade related issues;
- Justice and home-affairs;
- Transport, energy, information society and the environment;
- People-to-people contact.
ENP en financiële steun
De EU koppelt financiële steun aan de implementatie van de Actie Plannen. Sinds 1 januari 2007 regelt het European Neighbourhood Partnership Instrument (ENPI) deze financiële ondersteuning. Het ENPI heeft een apart budget ter beschikking gesteld voor de ENP landen over de periode 2007-2013. Dit budget wordt verdeeld over verschillende geografische en thematische programma’s. De prioriteiten voor het verlenen van financiële steun zijn vastgesteld in jaar- en meerjaren programma’s.
Meer informatie over het ENP
Belangrijke documenten waarin het ENP concept wordt vormgegeven en toegelicht, zijn: Communication on Wider Europe (maart 2003); Strategy Paper on the European Neighbourhood Policy (mei 2004); en Communication on Strengthening the European Neighbourhood Policy (december 2006).
Voor meer informatie over het ENP en het ENPI, zie:
