Mohammad Kowthar van Al-Rahma network, Irak
"Ik doe dit werk uit liefde voor mijn land, mijn familie, mijn landgenoten. Mijn broer verdween in 2006 en is nog altijd niet gevonden. Mijn vader verdween gedurende vier jaar tijdens het regime van Sadam. Als ik denk aan wat hen overkwam, wil ik proberen iets te doen om verdere verdwijningen te voorkomen."
In de fragiele staat Irak probeert Mohammad Kowthar, die vanuit zijn lokale organisatie "Al-Atar for Human Rights" het netwerk "Al-Rahma Net" coördineert, iets te betekenen voor de familieleden van de naar schatting 1 miljoen verdwenen personen in Irak. "De veiligheidssituatie maakt het vaak onmogelijk om te reizen naar familieleden van slachtoffers of naar andere organisaties uit het netwerk. We krijgen veel tegenwerking van verschillende politieke groeperingen of milities die ons als vijanden zien. Hierdoor is het erg moeilijk om het werk uit te voeren."
In een land waar maatschappelijke organisaties voor 2003 verboden waren en er dus weinig ervaring is met deze structuur, zijn sinds het vertrek van Sadam in eerste instantie vooral humanitaire organisaties gestart met werken. "Eerst runde ik het Al-Sallam Center for Awareness and Civil Society. Wij gaven verschillende soorten humanitaire hulp aan families van verdwenen personen in mijn district, waaronder ook computercursussen. Eind 2005 werd de veiligheidssituatie steeds slechter voor maatschappelijke organisaties. We ontvingen dreigbrieven. We moesten een tijd stoppen, maar in 2006 zijn we opnieuw begonnen onder een andere naam: Al-Atar for Human Rights. We richten ons nu vooral op bewustwording van mensenrechten.
De verdwijningen in Irak vonden plaats tijdens verschillende periodes en in verscheidene gebieden. Tijdens Sadam's regime waren er politieke verdwijningen en werd er genocide gepleegd op specifieke etnische groeperingen, maar vonden ook de oorlog tegen Iran (1980-1988) en de Golfoorlog (1990) plaats. Na 2003 hebben veel verschillende partijen zich schuldig gemaakt aan verdwijngen: milities die in opstand kwamen tegen de invasie door de V.S., terroristen (Al-Qa’ida), politie, leger, Amerikaanse troepen en etnische en religieuze groeperingen die elkaar bevechten. De vele verdwijningen zorgen voor grote sociale problemen, waarbij bijvoorbeeld vrouwen in een onmogelijke situatie komen, omdat niet duidelijk is wat hun status is: weduwe of getrouwde vrouw. Het achterhalen van wat er precies met al deze verdwenen personen is gebeurd, is een enorm project, wat erg veel geld gaat kosten.
"In 2005 ontmoette ik iemand van Aim for human rights tijdens een conferentie in Sarajevo. Ik was erg geïnteresseerd in de gedachte om krachten te binden in een nationaal netwerk. In juli 2007 kwamen er bezoekers van Aim for human rights naar Irak, die ons geholpen hebben met het opzetten van Al-Rahma Net. Tot die tijd werkte ik alleen in mijn eigen district, maar nu gaat het om heel Irak. De verhalen achter de verdwijningen in Noord- of Zuid-Irak zijn verschillend, maar we hebben hetzelfde doel. Er zitten 13 organisaties in het netwerk met verschillende achtergronden die nu proberen zich te focusen en gezamenlijk aan meer kracht te winnen. Ons doel is om de verdwijningen op de politieke agenda van de regering te zetten. Wij zijn een brug tussen de burgers en de overheid: we moeten de overheid dwingen om zich het leed van al die familieleden van verdwenen personen aan te trekken en er iets aan te doen."
Mohammad is van oorsprong computer engineer en hij heeft een eigen zaak op dat gebied. Het werk voor beide maatschappelijke organisaties doet hij ernaast. "Tijdens het regime van Sadam was de mensenrechtensituatie zó moeilijk en heb ik zoveel vrienden en familieleden verloren. Na 2003 voelde ik dat er een goede kans ontstond om dingen te veranderen in de samenleving, en daar wil ik aan meewerken."
